TÌM HIỂU VỀ NHƯỢC THỊ
NHƯỢC THỊ: NHƯỢC THỊ LÀ GÌ?
Nhược thị là tình trạng thị lực ở một hoặc cả hai mắt không phát triển bình thường trong thời thơ ấu, đôi khi được gọi là “mắt lười”. Nhược thị là một vấn đề thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Tầm nhìn của trẻ phát triển trong vài năm đầu đời, vì vậy việc chẩn đoán và điều trị nhược thị sớm là rất quan trọng. Nếu không, trẻ bị nhược thị sẽ không phát triển thị lực bình thường và khỏe mạnh.
NGUYÊN NHÂN CỦA NHƯỢC THỊ LÀ GÌ?
Nhược thị có thể phát triển từ các vấn đề về mắt và thị lực khác. Dưới đây là một số tình trạng có thể gây nhược thị ở trẻ:
Lác mắt
Lác là tình trạng hai mắt nhìn theo hai hướng khác nhau. Một mắt có thể nhìn thẳng về phía trước, trong khi mắt kia liếc vào trong, ra ngoài, nhìn lên hoặc nhìn xuống. Để tránh hiện tượng nhìn đôi, não của trẻ có thể bỏ qua hình ảnh từ mắt không nhìn thẳng về phía trước. Chính điều này có thể khiến cho mắt đó không thể phát triển bình thường được.
Mắc tật khúc xạ
Tật khúc xạ bao gồm cận thị, viễn thị hoặc loạn thị. Trẻ có thể bị tật khúc xạ nặng hơn ở một mắt, khiến mắt đó có thể “tắt” và thị lực sẽ không phát triển bình thường. Điều này có thể khó nhận biết vì thị lực của trẻ có vẻ tốt khi sử dụng cả hai mắt.
Đục các thành phần trong suốt ở trong mắt
Một số trẻ khi sinh ra đã bị đục thủy tinh thể, khiến thủy tinh thể trong suốt của mắt bị đục. Điều này có thể ngăn cản sự phát triển thị lực bình thường ở mắt đó.
Sụp mí mắt
Sụp mi, hay sụp mí mắt, có thể gây cản trở thị lực ở mắt đang phát triển bình thường của trẻ và dẫn đến nhược thị. Trẻ có thể không nhận thức được rằng một mắt có thị lực tốt hơn mắt kia, và bố mẹ cũng có thể không nhận ra điều đó, trừ khi trẻ bị lác hoặc một vấn đề khác dễ nhận thấy.
CHẨN ĐOÁN NHƯỢC THỊ
Các bác sĩ nhãn khoa chẩn đoán nhược thị bằng cách kiểm tra xem thị lực giữa hai mắt có khác nhau hay không. Để kiểm tra tầm nhìn của trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ, bác sĩ sẽ che một mắt của trẻ và quan sát khả năng theo dõi vật chuyển động. Bác sĩ cũng có thể quan sát phản ứng của trẻ khi bị che một mắt. Nếu một mắt bị nhược thị và mắt còn lại bị che, trẻ có thể sẽ cố gắng nhìn lên trên hoặc xuống dưới miếng che, kéo nó ra hoặc khóc.
Bác sĩ sẽ khám mắt toàn diện để tìm kiếm các vấn đề có thể ảnh hưởng đến thị lực. Thị lực kém ở một mắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa là trẻ bị nhược thị. Trong một số trường hợp, đeo kính để điều chỉnh tật khúc xạ ở một mắt có thể giúp cải thiện thị lực.
Khi nào nên kiểm tra thị lực của trẻ?
Tất cả trẻ em nên được kiểm tra thị lực trước khi vào mẫu giáo. Nếu tiền sử gia đình bị lác, đục thủy tinh thể ở trẻ em hoặc bệnh về mắt nghiêm trọng, trẻ cần được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra sớm. Hầu hết các bác sĩ đều kiểm tra thị lực cho trẻ trong các buổi khám sức khỏe định kỳ và có thể giới thiệu trẻ đến bác sĩ nhãn khoa nếu phát hiện dấu hiệu bất thường.
ĐIỀU TRỊ NHƯỢC THỊ
Nhược thị thường được điều trị bằng cách kích thích sử dụng mắt yếu hơn. Các phương pháp phổ biến bao gồm:
- Dán miếng che mắt lên mắt khỏe hơn.
- Dùng thuốc nhỏ mắt để làm mờ tầm nhìn ở mắt khỏe hơn.
- Đeo kính đặc biệt với tròng kính làm mờ mắt khỏe hơn.
Thông thường, mất từ vài tuần đến vài tháng để thị lực của mắt yếu cải thiện. Khi thị lực được cải thiện, trẻ có thể cần đeo miếng che mắt bán thời gian trong vài năm để duy trì kết quả điều trị. Bác sĩ nhãn khoa sẽ theo dõi thường xuyên để đảm bảo quá trình điều trị hiệu quả.
Cách chọn và sử dụng miếng che mắt
Miếng che mắt cần thoải mái, cố định tốt và không cho phép trẻ nhìn lén qua các cạnh. Không nên sử dụng miếng che màu đen có dây thun hoặc dây buộc, vì trẻ có thể dễ dàng tháo ra hoặc nhìn xung quanh.
Để đeo miếng che, chỉ cần gắn nó vào vùng da quanh mắt. Nếu trẻ đeo kính, sẽ có những miếng dán được thiết kế để gắn vào tròng kính. Những thứ này có thể thích hợp cho trẻ đã quen đeo miếng dán nhưng lại không phù hợp cho trẻ mới điều trị. Do miếng dán có thể trượt hoặc trẻ có thể học cách nhìn xung quanh miếng dán.
Nếu trẻ đeo kính và không quen với việc dán che mắt, tốt nhất nên dán miếng che trực tiếp quanh mắt có thị lực tốt hơn ở bên dưới kính.
Giữ cho trẻ không tháo miếng che mắt
Trẻ nhỏ có thể không thích đeo miếng che mắt. Cha mẹ có thể:
- Đánh lạc hướng trẻ bằng các hoạt động thú vị.
- Khen thưởng khi trẻ hợp tác đeo miếng che mắt.
- Tạo thói quen dần dần để trẻ quen với việc đeo miếng che.
- Nếu trẻ cố tình tháo miếng che, có thể dùng găng tay để hạn chế hành động này.
Dạy cho trẻ về miếng che mắt
Cha mẹ nên giải thích với trẻ về tầm quan trọng của miếng che mắt để giúp chúng nhìn rõ hơn. Có thể khuyến khích trẻ tập đeo miếng che mắt cho búp bê hoặc trang trí miếng che mắt để tạo hứng thú.
Lưu ý khi điều trị bằng miếng dán che mắt:
- Không lạm dụng miếng dán che mắt hoặc thuốc nhỏ mắt, vì có thể ảnh hưởng đến thị lực của mắt khỏe hơn.
- Nếu vùng da quanh mắt bị kích ứng, hãy thử miếng dán loại khác và thay đổi vị trí dán mỗi ngày.
- Trẻ có thể gặp khó khăn khi leo cầu thang hoặc tham gia các hoạt động khi đeo miếng che mắt, vì vậy cha mẹ cần quan sát cẩn thận.
Phẫu thuật khắc phục nguyên nhân gây nhược thị
Trong một số trường hợp, bác sĩ nhãn khoa sẽ đề nghị phẫu thuật để khắc phục một số vấn đề về mắt gây nhược thị. Sau phẫu thuật, trẻ có thể cần tiếp tục đeo miếng che mắt hoặc che mắt khỏe hơn cho đến khi thị lực được cải thiện.
Điều trị nhược thị bằng công nghệ mới
Một phương pháp điều trị nhược thị mới sử dụng tai nghe thực tế ảo (VR) để giúp cải thiện thị lực ở trẻ từ 4 đến 7 tuổi. Trẻ xem video khi đeo tai nghe, điều này giúp chúng sử dụng mắt yếu hơn. Cần trao đổi với bác sĩ nhãn khoa để tìm hiểu thêm thông tin.
ĐIỀU TRỊ NHƯỢC THỊ ĐỂ CÓ TẦM NHÌN TỐT HƠN SUỐT ĐỜI
Khi trẻ bị nhược thị, điều quan trọng là phải cải thiện thị lực ở mắt yếu hơn. Ngay cả khi các vấn đề về mắt gây nhược thị được khắc phục bằng kính hoặc phẫu thuật, thì bản thân nhược thị cũng phải được điều trị. Nếu không, trẻ có thể gặp vấn đề về thị lực suốt đời.
Tác giả: Tuấn Long
References: https://www.aao.org/eye-health/diseases/amblyopia-lazy-eye
https://www.facebook.com/Mr.hotinh/videos/1038248643847558?idorvanity=138217258401611
