ÁNH SÁNG MẶT TRỜI GIÚP CON BẠN TRÁNH XA CẬN THỊ
Mọi bệnh nhân đến gặp bác sĩ nhãn nhi Noha Ekdawi, MD, đều nhận được cùng một lời khuyên: Dành nhiều thời gian hơn ở ngoài trời. Ánh nắng mặt trời là cách tốt nhất để ngăn ngừa cận thị ở trẻ em.
Nghe có vẻ đơn giản đối với một cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng đang gia tăng, nhưng thực sự, phương pháp này mang lại hiệu quả rõ rệt mà không nhiều người biết đến.
Tỉ lệ cận thị ở trẻ em ngày càng gia tăng
Tỉ lệ cận thị ở trẻ em đã tăng ở mức đáng báo động trong 30 năm qua. Ước tính có khoảng 40% trẻ em từ 6 đến 19 tuổi bị cận thị; ở châu Á, tỉ lệ này gần gấp đôi. Nếu không làm gì để làm chậm lại sự gia tăng này thì một nửa dân số thế giới có thể bị cận thị vào năm 2050.
Cận thị xảy ra khi trục nhãn cầu phát triển quá dài từ trước ra sau, khiến người bị cận thị có thể nhìn rõ ở cự ly gần nhưng mờ nhòe khi nhìn xa.
Mặc dù kính đeo mắt hoặc kính áp tròng có thể điều chỉnh thị lực của trẻ, nhưng nghiên cứu cho thấy rằng cận thị nặng khiến trẻ có nguy cơ bị các vấn đề về mắt có thể gây mù, bao gồm bong võng mạc, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể sớm và bệnh hoàng điểm cận thị, nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa trên toàn thế giới.
Dành thời gian ngoài trời tốt cho mắt
Mặc dù di truyền đóng vai trò trong việc phát triển cận thị ở người, nhưng sự gia tăng mạnh mẽ cho thấy các yếu tố môi trường có thể đóng vai trò quan trọng. Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng sự kết hợp giữa việc sử dụng thiết bị điện tử quá mức và giảm thời gian hoạt động ngoài trời là những nguyên nhân chính làm tăng nguy cơ mắc cận thị ở trẻ em.
Tại sao thời gian ngoài trời có thể bảo vệ khỏi cận thị, còn việc nhìn gần lại khiến tình trạng cận thị trở nên tồi tệ hơn? Điều này vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Một số ý kiến cho rằng ánh sáng mặt trời làm tăng nồng độ dopamine trong mắt – chất có vài trò kiểm soát tốc độ phát triển của trục nhãn cầu.
Một giả thuyết khác cho rằng thời gian nhìn gần liên tục có thể kích thích sự phát triển bất thường của mắt, chẳng hạn như khi trẻ phải tập trung quá lâu trước màn hình máy tính hoặc sách mà không nghỉ ngơi.
Dù là nguyên nhân là gì thì bác sĩ Ekdawi đã nhận thấy rõ những hậu quả từ thực tế, cô nói: “Tôi thấy quá nhiều trẻ em bị bong võng mạc. Điều đó không nên xảy ra.”
“Thời điểm can thiệp là ngay từ khi còn nhỏ vì trẻ càng bị cận thị sớm thì khả năng bị cận thị nặng sau này càng cao. Vì vậy, mục tiêu là trì hoãn sự khởi đầu của cận thị và làm chậm tốc độ tiến triển để trẻ có thể tránh được những biến chứng tồi tệ nhất của cận thị, như các vấn đề về võng mạc.”
Giải pháp làm chậm cận thị
Hiện nay, một số giải pháp để làm chậm sự tiến triển của cận thị bao gồm thuốc nhỏ mắt atropine và kính áp tròng đa tiêu đặc biệt.
Thuốc nhỏ atropine, vốn có tác dụng làm giãn đồng tử, được cho là có thể làm chậm sự tiến triển của cận thị, mặc dù cơ chế hoạt động vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Nhiều nghiên cứu trên toàn cầu đã chứng minh hiệu quả của thuốc nhỏ mắt atropine liều thấp.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng cho thấy loại kính áp tròng mới – dùng một lần hàng ngày – có khả năng làm chậm tốc độ gia tăng cận thị. Loại kính này cần được chuyên gia đo thị lực hoặc bác sĩ nhãn khoa kê đơn và theo dõi.
Bác sĩ Ekdawi lựa chọn các phương pháp điều trị dựa trên độ tuổi và tốc độ tiến triển cận thị của trẻ. Tuy nhiên, cô nhấn mạnh rằng tất cả bệnh nhân đều nhận được lời khuyên giống nhau: “Dành thời gian ngoài trời mỗi ngày”.
Cô khuyến nghị trẻ nên dành ít nhất một đến hai giờ mỗi ngày ở ngoài trời và hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử xuống còn một đến hai giờ mỗi ngày.
Là mẹ của hai cô con gái đang học cấp hai, Elizabeth và Magdalena, bác sĩ Ekdawi hiểu rằng đây là một thử thách không nhỏ. Nhưng cô tin rằng điều này vẫn có thể thực hiện được, ngay cả trong điều kiện mùa đông lạnh giá ở Illinois.
Cô chia sẻ: “Bạn không cần phải thay đổi toàn bộ lối sống của mình. Năm ngoái, gia đình tôi chỉ có khoảng hai đến ba tuần không thể ra ngoài. Tôi đã mua thêm quần áo giữ ấm để các con có thể vui chơi ngoài trời.”
Đọc sách ngoài trời, khu vực không có màn hình… và các chiến lược khác!
Bác sĩ Ekdawi cũng khuyến khích các con đọc sách ngoài trời, vừa tận dụng ánh sáng mặt trời để tăng dopamine, vừa giảm bớt áp lực khi tập trung nhìn gần. Thay vì nhắc nhở các con thực hiện quy tắc 20-20-20 (cứ sau 20 phút, nhìn xa 20 feet trong 20 giây), các con cô đã tự nhiên thực hiện điều này khi quan sát chim chóc hoặc sóc chạy nhảy trên bãi cỏ.
Trong nhà, gia đình cô thiết lập các khu vực không có màn hình và mọi thành viên đều tuân thủ. Cô nhận thấy rằng việc làm gương cho các thói quen lành mạnh chính là chìa khóa. Cô nói: “Điều lớn nhất tôi học được là trẻ luôn quan sát. Vì vậy, tôi cũng phải thay đổi thói quen của mình.”
Đây là một thông điệp quan trọng dành cho các bậc phụ huynh. Một nghiên cứu quốc gia gần đây cho thấy chỉ một nửa số cha mẹ nhận thức được rằng thời gian sử dụng thiết bị có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mắt của con họ.
Sau đại dịch COVID-19, việc sử dụng thiết bị điện tử gia tăng dẫn đến lo ngại về tỷ lệ cận thị cao hơn. Bác sĩ Ekdawi chia sẻ rằng cô đã gặp nhiều trường hợp khô mắt, lác và cận thị hơn. “Tôi biết, đôi khi chúng ta không có lựa chọn nào khác. Nhưng chỉ cần nhận thức rõ hơn là đã có thể tạo ra sự khác biệt.”
Cô kết luận: “Bạn không cần phải hoàn hảo 100%. Chỉ cần làm tốt hơn một chút mỗi ngày.”
Tác giả: Minh Đức
References By Susanne Medeiros, Reviewed By Noha Ekdawi, MD. Prescription for Keeping Children Out of Glasses: Sunshine, Published Sep. 16, 2022, Last Reviewed on Jan. 17, 2024.
